پشیله‌ی به‌ر باران/ ئێرنه‌ست هه‌مینگوه‌ی

ئه‌م چیرۆكه له عه‌ینی ساده‌ییدا، ته‌واو سیمبولیكه. سه‌رما و بارانی به‌خوڕی به‌هاری په‌یوه‌ندیی ساردوسڕی ئه‌و ژن و مێرده ئه‌مریكاییه پێشان ده‌دا كه بۆ سه‌یران چوونه‌ته وڵاتی ئیتالیا و ماوه‌یه‌كه له هوتێلێكدا ماونه‌ته‌وه.

ژنه ئه‌مریكاییه‌كه زۆر شتی له مێرده‌كه‌ی ده‌وێ؛ كۆمه‌ڵێك خواست و داواكاری هه‌ن كه له نه‌بوونی خۆشی و خۆشه‌ویستی له ژیانی‌هاوبه‌شیانه‌وه هه‌ڵده‌قوڵێن و له كۆمه‌ڵێك شتی به‌رهه‌ستدا خۆ ده‌نوێنن. ژنه‌كه پشیله‌ی ده‌وێ، كه‌وچكی زێوی ده‌وێ، جلی تازه‌ی ده‌وێ، پێی خۆشه قژی درێژ بێ و به‌هار بێ و… . به‌ڵام مێرده‌كه‌ی گوێ به خواسته‌كانی نادا و به‌رده‌وام سه‌ری له نێو كتێبدایه. ژنه خۆشی له خاوه‌ن هوتێله‌كه‌هاتووه و له دڵی خۆیدا تاریفی ڕه‌فتار و ته‌نانه‌ت جه‌سته‌شی ده‌كا: «خۆشی له ڕوخساری پیر و سه‌نگین و ده‌سته گه‌وره‌كانی ده‌هات.» ئه‌م حه‌زكردنه ڕه‌نگه سه‌ره‌تای خه‌یانه‌تێك بێ به مێرده‌كه‌ی. خاڵی وه‌رسووڕانی چیرۆكه‌كه كاتێكه كه ژنه له په‌نجه‌ره‌ی دیوه‌كه‌یانه‌وه چاوی به پشیله‌یه‌ك ده‌كه‌وێ. به‌چكه پشیله‌یه‌ك كه له ترسی ته‌ڕبوون، خۆی خستووه‌ته ژێر كورسیه‌ك. له‌م چیرۆكه‌دا، مه‌به‌ست له پشیله هه‌م خودی ژنه‌یه كه له به‌ر بارانی ساردی ڕه‌فتاری مێرده‌كه‌یدا هه‌ڵده‌له‌رزێ، هه‌میش هێمای منداڵه كه ژنه گه‌ره‌كیه. ژنه‌كه ده‌ڵێ حه‌زم له پشیله‌یه، به‌ڵام له ڕاستیدا مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه كه حه‌زی له منداڵه. له كۆتایی چیرۆكه‌كه‌دا، خاوه‌ن هوتێله‌كه نه‌ك به‌چكه پشیله‌یه‌ك، كه گورپه‌یه‌كی زه‌لامی‌ده‌داتێ!

پشیله‌ی به‌ر باران[۱]

ئێرنه‌ست هه‌مینگوه‌ی[۲]

له ناو هۆتێله‌كه‌دا هه‌ر ئه‌و جووته، ئه‌مریكایی بوون.

ئه‌وان هیچ كام له‌و خه‌ڵكانه‌یان نه‌ده‌ناسی كه له‌سه‌ر پلیكانه‌كان، كاتی‌هاتووچۆ بۆ نێو دیوه‌كه‌یان، تووشیان دهاتن. دیوه‌كه‌یان له ته‌به‌قه‌ی دووهه‌م بوو؛ ڕووه‌و ده‌ریا و ده‌یڕوانیه باخچه‌ی گشتی و مانیومێنتی شه‌ڕ. له ناو باخچه‌كه‌دا چه‌ند دارخورمای زه‌لام و كۆمه‌ڵێك كورسیی سه‌وزڕه‌نگی لێ بوو. هه‌ر كات هه‌وا خۆش بوایه، هونه‌رمه‌ندێكی شێوه‌كار به خۆی و سێ‌پایه‌كه‌یه‌وه له‌وێ حازر بوو. هونه‌رمه‌ندان حه‌زیان له ڕه‌وتی گه‌وره‌بوونی دارخورماكان و ڕه‌نگی زه‌قی ئه‌و هۆتێلانه بوو وا ده‌یانڕوانیه باغچه‌ی گشتی و ده‌ریای ته‌نیشتیان. خه‌ڵكی ئیتالیا كۆڵیك ڕێگایان ده‌پێوا و ده‌هاتنه ئه‌و شوێنه بۆ ئه‌وه‌ی سه‌یری مانیومێنتی شه‌ڕ بكه‌ن. مانیومێنته‌كه له زێو درووست كرابوو، بۆیه كاتێك باران لێی ده‌دا ده‌دره‌وشاوه. باران ده‌باری و به لق و پۆپی دارخورماكاندا داده‌چۆڕا. ئاوی باران له نێو قوڵكه‌كاندا كۆ ببووه‌وه. ده‌ریا له‌و به‌ر بارانه به هێڵێكی درێژدا داده‌گه‌ڕا و له خوار كه‌ناره‌وه ده‌سووڕاوه و دیسان به هێڵێكی درێژدا هه‌ڵده‌گه‌ڕاوه سه‌رێ. ماتۆڕه‌كانی ده‌وری مه‌یدانی مانیومێنتی شه‌ڕ شوێنه‌كه‌یان چۆل كردبوو. له ناو ده‌ركه‌ی كافه‌ی ده‌وری مه‌یدان گارسۆنێك ڕووه‌و مه‌یدانه چۆله‌كه ڕاوه‌ستابوو.

ژنه ئه‌مریكاییه‌كه له به‌ر په‌نجه‌ره‌ی دیوه‌كه‌یان ڕاوه‌ستابوو، چاوی له ده‌رێ ده‌كرد. له ده‌ره‌وه، ڕێك له به‌ر ده‌م په‌نجه‌ره‌ی دیوه‌كه‌ی ئه‌وان به‌چكه پشیله‌یه‌ك خۆی خزاندبووه بن یه‌كێك له‌و كورسیه سه‌وزانه‌ی ئاویان لێ ده‌چۆڕا. پشیله‌كه زیاتر و زیاتر خۆی وێك دێنا تا به‌شكم باران لێی نه‌دا.

ژنه ئه‌مریكاییه‌كه وتی: «ده‌ڕۆمه خوارێ، ئه‌و پشیله‌یه دێنم.»

مێرده‌كه‌ی كه له سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه درێژ ببوو، وتی: «با من بچم.»

«نا، بۆخۆم ده‌یهێنم. ئه‌و فه‌قیره خۆی  له‌و بن نیمكه‌ته ڕۆ كردووه تا ته‌ڕ نه‌بێ.»

پیاوه‌كه پاڵی به دوو سه‌رینی سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌وه دا، سه‌ری خسته‌وه سه‌ر كتێبه‌كه‌ی و وتی: «ته‌ڕ نه‌بی.»

ژنه له پلیكانه‌كانه‌وه ڕۆیشته خوارێ و كاتێك له كه‌ناری نووسینگه‌ی هۆتێله‌كه‌وه تێپه‌ڕی، خاوه‌ن هوتێله‌كه هه‌ستایه سه‌ر پێ و سه‌ری بۆ دانه‌واند. مێزه‌كه‌ی له‌و سه‌ری نووسینگه‌كه بوو. پیاوێكی به ته‌مه‌ن و باڵا به‌رز بوو.

ژنه وتی: «ئیل پیۆڤێ»[۳]. خۆشی لەو پیاوه ده‌هات.

«سی سی، سینیۆرا. برووتۆ تێمپۆ.[۴] هه‌وایه‌كی ناخۆشی هه‌یه.»

خاوه‌ن هوتێله‌كه له ناو ژووره تاریكه‌كه‌دا له پشت مێزه‌كه‌ی كه له‌و سه‌ر بوو، به پێوه ڕاوه‌ستابوو. ژنه خۆشی لێی ده‌هات. له‌وه‌ی كه هه‌موو گله و گازندێكی به جدی وه‌رده‌گرت. خۆشی له هه‌یمه‌نه‌ی ده‌هات. له‌وه‌ی كه ده‌یویست خزمه‌تی بكا. له‌وه‌ی كه وه‌ك خاوه‌ن هوتێلێك هه‌ڵسوكه‌وتی ده‌كرد. خۆشی له ڕوخساری پیر و سه‌نگین و ده‌سته گه‌وره‌كانی ده‌هات.

ژنه هه‌ر وا كه خۆشی له‌و كابرایه ده‌هات، درگاكه‌ی كرده‌وه و چاوێكی له ده‌رێ كرد. باران به خوڕ ده‌باری. پیاوێك نایلۆنێكی له خۆی ئاڵاندبوو، له مه‌یدانه چۆله‌كه‌وه به‌ره‌و كافه ده‌چوو. پشیله‌كه ده‌بوو له‌و ده‌وره بێ، له ‌لای ڕاست. ژنه وا چاك بوو به په‌نا دیواره‌كه‌دا بڕوا. هه‌ر كه له ناو درگاكه‌دا ڕاوه‌ستا، چه‌ترێك له پشته‌وه بۆی هه‌ڵدرا. خزمه‌تكاری دیوه‌كه‌ی ئه‌وان بوو.

خزمه‌تكاره‌كه به بزه‌وه و به زمانی ئیتالی وتی: «با ته‌ڕ نه‌بن.» بێگومان خاوه‌ن هوتێله‌كه ئه‌وی ناردبوو.

خزمه‌تكاره‌كه چه‌تره‌كه‌ی بۆ ژنه ڕاگرتبوو. ژنه به ناو چاڵ و قووڵكه‌كاندا ڕۆیشت تا گه‌یشته به‌رامبه‌ر دیوه‌كه‌یان. كورسیه‌كه‌ی دیت، ته‌واو شۆرابووه‌وه و له به‌ر بارندا سه‌وزی ده‌كرده‌وه، به‌ڵام پشیله‌كه له‌وێ نه‌مابوو. ژنه ناهومێد بوو. خزمه‌تكاره‌كه چاوێكی لێكرد.

«ئا پێردووتۆ كوالكێ كۆزا، سینیۆرا؟»[۵]

خانمه ئه‌مریكاییه‌كه وتی: «پشیله‌یه‌ك لێره بوو.»

«پشیله‌؟»

«سی، ئیل گاتۆ.»[۶]

خزمه‌تكاره‌كه پێكه‌نی: «پشیله؟ پشیله‌یه‌ك له به‌ر باران؟»

ژنه وتی: «ئه‌رێ، له بن ئه‌و نیمكه‌ته.» پاشان وتی: «ئۆیی، چه‌ندم پێ جوان بوو. زۆرم پێ جوان بوو ئه‌و به‌چكه پشیله‌یه.»

كاتێك ژنه به زمانی ئینگلیزی قسه‌ی ده‌كرد، خزمه‌تكاره‌كه ده‌مولیچی هه‌ڵده‌قرچا.

خزمه‌تكاره‌كه وتی: «وه‌ره سینیۆرا. وه‌رن با بڕۆینه‌وه ژوورێ، وه‌رن با ته‌ڕ نه‌بن.»

خانمه ئه‌مریكیه‌كه وتی: «دامنابوو ته‌ڕیش بم.»

پێكه‌وه به ناو چاڵ و قووڵكه‌كاندا گه‌ڕانه‌وه و له درگا‌كه‌وه چوونه ژوورێ. خزمه‌تكاره‌كه له‌و دیوی درگاكه‌وه مایه‌وه تا چه‌تره‌كه‌ی بته‌كێنێ. كاتێك كچه ئه‌مریكاییه‌كه به به‌ر ده‌م نووسینگه‌كه‌دا تێپه‌ڕی، كابرا له پشت مێزه‌كه‌یه‌وه سه‌ری بۆ دانه‌واند. هه‌ستێكی بچووك و لاواز به هه‌ناوی كچه‌دا گه‌ڕا. كابرا وای كردبوو كچه له ده‌روونیدا هه‌ست به بچووكی و له هه‌مان كاتدا گرینگ بوون بكا. بۆ چه‌ند ساتێك هه‌ستی كرد زۆر گرینگه. به پلیكانه‌كاندا ڕۆیشته سه‌رێ، بۆ ناو دیوه‌كه‌یان. جۆرج له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه خه‌ریكی خوێندنه‌وه بوو.

photo_2016-07-30_13-40-55

كتێبه‌كه‌ی وه لا نا و وتی: «هێنات؟»

«له‌وێ نه‌مابوو.»

پشوویه‌كی به چاوی دا و وتی: «سه‌یره، بڵێی چووبێ بۆ كوێ؟»

ژنه له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه دانیشت و وتی: «زۆرم پێ جوان بوو. نازانم بۆچی ئه‌وه‌نده‌م پێ خۆش بوو ئی من بێ. ده‌مهه‌وێ. ئه‌و به‌چكه پشیله‌یه‌م ده‌وێ. چ ناخۆشه به‌چكه پشیله‌یه‌ك له ده‌رێ له به‌ر باران بمێنێته‌وه.» جۆرج دیسان ده‌ستی كرده‌وه به خوێنده‌وه.

ژنه چووه واوه و به‌رامبه‌ر ئاوێنه‌ی دراوێره‌كه دانیشت و به ئاوێنه ده‌ستیه‌كه‌ی سه‌یری خۆی كرد. له پێشدا ئه‌م لای ده‌موچاوی، ئه‌مجار ئه‌و لای. پاشان ده‌ستی به پشت سه‌ری و پشته‌ملیدا هێنا.

دیسان ڕوانیه ده‌موچاوی و وتی: «به نه‌زه‌رت قژم بێڵمه‌وه جوانه؟»

جۆرج سه‌ری هه‌ڵێنا و چاوی له پشته‌ملی كرد كه وه‌ك هی كوڕان كورت كرابووه‌وه.

«هه‌ر ئاوا جوانه.»

ژنه وتی: «ئه‌و مۆدێله‌م پێ جوان نیه. پێم خۆش نیه قیافه‌م كوڕانه بێ.»

جۆرج له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه خۆی ئه‌مباره‌وبار كرد. له‌و كاته‌وه‌ی ژنه ده‌ستی كردبوو به قسه‌كردن، به‌رده‌وام سه‌یری ده‌كرد.

وتی: «هه‌ر زۆر جوانه.»

ژنه ئاوینه‌كه‌ی دانایه سه‌ر مێزه‌كه و چووه به‌ر په‌نجه‌ره و سه‌یری ده‌رێی كرد. وڵات خه‌ریك بوو تاریك داده‌هات.

وتی: «پێم خۆش بوو قژم ئه‌وه‌نده درێژ بێ، له دواوه گرێی ده‌م، گرێیه‌كی گه‌وره. پێم خۆش بوو بێچووه پشیله‌یه‌كم هه‌بێ، له‌سه‌ر كۆشمی‌دانێم. جا ئه‌گه نازیم كێشا، بمڕێنێ.»

جۆرج له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌وه وتی: «ئممم»

«پێم خۆش بوو له سه‌ر میزی چێشتخواردن به كه‌وچكی زێو نان بخۆ‌م، شه‌میش هه‌ڵكه‌م. پێم خۆش بوو به‌هار بێ، له به‌ر ئاوێنه قژم دابێنم. پێم خۆش بوو پشیله‌یه‌كم هه‌بێ، دوو سێ ده‌ست جلی تازه‌ش.»

«هه‌یهوو، هێنده مه‌ڵێ. بڕۆ شتێك ده‌ست ده‌یه، بیخوێنه‌وه.» جۆرج ئه‌مه‌ی وت و ده‌ستی كرده‌وه به خوێنده‌وه.

ژنه له په‌نجه‌ره‌وه سه‌یری ده‌رێی ده‌كرد. هه‌وا ته‌واو تاریك داهاتبوو، باران به خوڕ به‌سه‌ر دارخورماكاندا ده‌باری.

وتی: «من پشیله‌م ده‌وێ. پشیله‌م ده‌وێ. ئه‌من ئێستێ پشیله‌یه‌كم ده‌وێ. ئه‌گه ناتوانم قژم بێڵمه‌وه، خۆ ده‌توانم پشیله‌یه‌كم هه‌بێ.»

جۆرج گوێی خۆی لێ كه‌ڕ كردبوو. خه‌ریكی خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ی بوو. ژنه له په‌نجه‌ره‌وه چاوی له ناو مه‌یدانه‌كه ده‌كرد كه چراكانی هه‌ڵكرابوون.

یه‌كێك له ده‌ركه‌ی دا.

جۆرج وتی: «ئاڤانتی»[۷] و له سه‌ره‌وه‌ی كتێبه‌كه‌یه‌وه سه‌یری كرد.

خزمه‌تكاره‌كه‌یان بوو. پشیله‌یه‌كی خاڵخاڵی و خرپنی زه‌لامیشی به باوه‌شه‌وه بوو. پشیله‌كه به باوه‌شی ژنه‌وه شۆڕ ببووه‌وه.

خزمه‌تكاره‌كه وتی: «ببه‌خشن، خاوه‌ن هوتێله‌كه وتیان ئه‌مه بێنم بۆ سینیۆرا.»

[۱] Cat in the Rain

[۲] Ernest Hemingway – ساڵی ۱۸۹۹ له ئۆك پارك، سه‌ر به ویلایه‌تی ئیڵی‌نۆیز (Illinois) له ئه‌مریكا، له دایك بووه. هه‌مینگوه‌ی له دووهه‌مین ڕۆژی مانگی جوولای ساڵی ۱۹۶۱دا خۆی كوشت.

[۳] باران ده‌بارێ.

[۴] به‌ڵێ به‌ڵێ، خاتوون. هه‌وایه‌كی ناخۆشی هه‌یه.

[۵] له شتێك ده‌گه‌ڕێن، خاتوون؟

[۶] به‌ڵێ، پشیله‌یه‌ك.

[۷] وه‌ره ژوورێ

 

سه‌رچاوه:

https://theteacherscrate.files.wordpress.com/2014/03/the-complete-short-stories-of-ernest-hemingway-ernest-hemingway.pdf

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *